Çocuk & Aile Rehberi 2026

İlk trimester (1-12 hafta) en kritiktir. Olmazsa olmazlar: günlük 400-800 mcg folik asit, D vitamini takviyesi, düzenli prenatal kontroller (6-8 haftada ilk), sigara/alkol/aşırı kafein yok, çiğ et/balık/yumuşak peynir kaçınma, ilaçlarda doktor onayı. Hamilelik Hesaplayıcımızla haftalık takip yapabilirsiniz. Detaylı bilgi Kadın Sağlığı Rehberinde.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) önerisi: bebekler 6. aya kadar sadece anne sütüyle beslenmelidir. 6. aydan itibaren ek gıdaya başlanır — emzirme 2 yaşa kadar veya anne-bebek istediği sürece devam edebilir. Ek gıda başlangıç işaretleri: bebek başını dik tutabiliyor, oturabiliyor, yemeğe ilgi gösteriyor. İlk gıdalar: pirinç unu lapası, ezilmiş muz, ezilmiş elma, püre sebze. Alerjen gıdalar (yumurta, fıstık) tek tek 3-5 gün arayla tanıtın.

Türkiye Sağlık Bakanlığı genişletilmiş aşı takvimi: doğumda BCG + Hepatit B, 1. ayda Hepatit B, 2-4-6. aylarda 5'li karma (DaBT-IPA-Hib) + PCV13, 12. ayda KKK (Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık), 18. ayda 5'li karma rapel + suçiçeği, ilkokul öncesi DaBT-IPA, 13 yaşta Tdap. HPV aşısı 9-14 yaş ideal. Aile hekiminizden tam liste alın — ücretsiz.

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) önerileri: 0-18 ay: ekran yok (video görüşmeleri hariç), 18-24 ay: yetişkin eşliğinde kaliteli içerik, 2-5 yaş: günde 1 saat max kaliteli içerik, 6-18 yaş: dengeli kullanım (uyku + egzersiz + ev ödevi öncelikli). Yatak odasında ekran yok. Yemek sırasında ekran yok. Ekran zamanı = fiziksel aktiviteden çalınan zaman olmasın.

Yaş bazlı uyku ihtiyaçları (Amerikan Uyku Akademisi): 0-3 ay: 14-17 saat, 4-11 ay: 12-15 saat, 1-2 yaş: 11-14 saat, 3-5 yaş: 10-13 saat, 6-13 yaş: 9-11 saat, 14-17 yaş: 8-10 saat. Düzenli uyku saati + yatak odası karanlık/serin/sessiz + yatmadan 1 saat önce ekran yok = sağlıklı uyku rutini.

Yetişkin BMI formülü çocuklarda doğrudan kullanılmaz — yaşa göre BMI persentili kullanılır (DSÖ çocuk büyüme eğrileri). Pediatrist tarafından her kontrolde boy/kilo grafikleri çizilir. Endişe işaretleri: persentil 5'in altı (zayıf) veya 85'in üstü (fazla kilo), 95'in üstü (obez). Çözüm: aile genelinde sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, ekran sınırlaması, asla diyet uygulamayın.

Ergenlik biyolojik (10-18 yaş) ve psikososyal bir geçiş dönemi. Sağlıklı ebeveyn yaklaşımı: (1) açık iletişim — yargısız dinleme, (2) mahremiyete saygı — ama riskli davranışları izleme, (3) net sınırlar — ama esnek müzakere, (4) duygu doğrulama — "anlıyorum" yerine "öyle hissetmek normal", (5) ruh sağlığı takibi — anksiyete, depresyon, yeme bozukluğu işaretleri için uzman desteği. Çatışma kaçınılmaz — önemli olan onarımdır.

Sağlıklı evlilik/birliktelik iletişiminde 10 altın kural: (1) "ben dili" — "sen hep..." yerine "ben hissediyorum...", (2) aktif dinleme — telefonu bırakın, göz teması, (3) yargısız geri bildirim, (4) eleştiriden önce takdir (Gottman 5:1 oranı), (5) onarım girişimleri (sorry, yumuşat), (6) çatışmada savunma yerine merak, (7) ortak hedef hatırlama, (8) haftalık check-in, (9) fiziksel temas (sarılma, dokunma), (10) profesyonel destek (çift terapisi) — utanılacak şey değil. Detaylı rehber.

Çocuklu aile tatilinde 7 ana kriter: (1) çocuk-dostu konaklama (oyun alanı, havuz, animasyon), (2) ulaşım kolaylığı (uçak 3 saatten fazla yorucu), (3) sağlık erişimi (yakın hastane, eczane), (4) yemek seçenekleri (her yaş çocuk için), (5) aktivite çeşitliliği (deniz + doğa + kültür), (6) güvenli ortam, (7) esnek program. 8 detaylı aile rotamız incelemeye değer.

Tüm çocuklar kendi hızında gelişir; ancak şu kırmızı bayraklar uzmana başvurmayı gerektirir: 4. ayda gülümsemiyor, 9. ayda oturamiyor, 12. ayda emeklemiyor/anlamlı ses çıkarmıyor, 18. ayda yürümüyor, 24. ayda anlamlı kelime yok, 36. ayda 2 kelimelik cümle yok. Ayrıca göz teması kurmuyor, ismine yanıt vermiyor, tekrarlayan davranışlar — otizm spektrumu belirtileri olabilir. Pediatristle paylaşın. Erken müdahale çok değerlidir.